Brytyjski Liverpool – miasto portowe czy ośrodek sztuki?

Przez długie lata swojej historii Liverpool był przede wszystkim postrzegany jako ośrodek handlowy, o wyjątkowo prężnie działającym porcie. Obecnie znaczenie ekonomiczne Liverpoolu nieco osłabło, również z uwagi na to, że aktualnie transport morski stracił na znaczeniu. Niemniej jednak miasto w dalszym ciągu pozostaje ważną lokalizacją na mapie Wielkiej Brytanii z ekonomicznego punktu widzenia. W ostatnich latach miasto stawia też w większym stopniu na rozwój turystyki, podkreślając przede wszystkim swoje walory kulturalne – muzea, galerie sztuki, lokalnych artystów oraz interesujące zabytki – naturalnie w dużej mierze związane z jego portową i morską przeszłością.

Wzlot i upadek pierwszego portu Zjednoczonego Królestwa 

Początkowo nic nie wskazywało na to, aby Liverpool miał kiedyś zdobyć w Wielkiej Brytanii jakieś specjalne znaczenie. Przez kilkaset lat od swojego założenia w 1207 roku była to niezbyt duża osada rybacka oraz niewielki ośrodek handlu. Dopiero kolonizacja nowych ziem po drugiej stronie Atlantyku umożliwiła Liverpoolowi prawdziwy rozwój. W wieku XVIII i XIX był to prawdopodobnie największy port Europy, o obrotach przewyższających nawet wymianę handlową w Londynie. Blisko połowa towarów transportowanych w owym czasie drogą morską trafiała właśnie do doków portu w Liverpoolu. Sytuacja ta zmieniła się po drugiej wojnie światowej, również ze względu na duże zniszczenia, jakich doznał Liverpool w trakcie niemieckich nalotów na miasto w latach 1940-42. Już w latach pięćdziesiątych znacznie zwiększyło się w Liverpoolu bezrobocie, prawdziwy kryzys natomiast pojawił się w latach siedemdziesiątych, kiedy nastąpiło załamanie również i w tradycyjnym przemyśle skupionym wokół liverpoolskiego portu. Przyczyną problemów portu w Liverpoolu było wprowadzenie kontenerów do transportu morskiego, co spowodowało drastyczne ograniczenie zatrudnienia w liverpoolskich dokach, poza tym coraz bardziej zaczął upowszechniać się transport lotniczy i wreszcie wymiana handlowa ze Stanami Zjednoczonymi, który to kierunek przede wszystkim był tu obsługiwany, straciła na znaczeniu na rzecz rynków europejskich. Zła sytuacja na rynku pracy zaowocowała zamieszkami w rejonie Toxteth w 1981 roku, gdzie po raz pierwszy w historii Wielkiej Brytanii użyto przeciwko protestującym gazu łzawiącego. Obecnie sytuacja ekonomiczna Liverpoolu jest stabilna, miasto stara się także przyciągnąć turystów swoimi walorami kulturalnymi.

Pierwszy towar eksportowy Liverpoolu – The Beatles 

W latach sześćdziesiątych XX wieku Liverpool zdobył niekwestionowaną pozycję stolicy muzyki młodzieżowej, wszystko za sprawą słynnej liverpoolskiej czwórki. Początkowo zawiązany w 1957 roku zespół nazywał się The Quarrymen. Jako The Beatles grupa pierwszy raz zagrała w 1960 roku.  Ówczesny skład formacji obejmował pięciu muzyków: Johna Lennona, Stuarta Sutcliffe’a, Paula McCartneya, George’a Harrisona i perkusistę Pete’a Besta. W 1961 roku zespół opuścił Sutcliffe, a rok później Besta zastąpił Ringo Starr i tak oto narodziła się formacja, która na trwałe przeszła do historii muzyki, jako grupa, która sprzedała najwięcej płyt w historii amerykańskiego rynku fonograficznego. Zanim jednak Beatlesi zrobili międzynarodową karierę przez trzy lata grywali w klubach w Liverpoolu oraz w Hamburgu. Popularność przyniosło im dopiero podpisanie kontraktu z wytwórnią EMI, co stało się możliwe dzięki managerowi zespołu – Brianowi Epsteinowi. Wraz z rosnącą sławą zespołu, rozpoczęła się też histeria fanów, a w zasadzie fanek, na punkcie chłopców z zespołu. Jednak prawdziwa eksplozja Beatlemanii rozpoczęła się w Stanach Zjednoczonych, gdzie grupa pierwszy raz zagrała w 1964 roku. The Beatles przetrwało do 1970 roku, kiedy to poszczególni artyści zainicjowali karierę solową. Marzenia o tym, aby zespół zagrał jeszcze kiedyś razem, przerwała niespodziewana śmierć Johna Lennona w 1980 roku z rąk szaleńca. Beatlesi pozostawili po sobie bogatą spuściznę muzyczną – kilkanaście albumów i szereg hitów światowych list przebojów, które w dalszym ciągu grane są w klubach i wywierają ogromny wpływ na nowe pokolenia muzyków.

Liverpoolska muzyka czyli Merseybeat 

Wbrew pozorom Beatlesi to nie jedyny bigbitowy zespół wywodzący się z Liverpoolu, choć na pewno najlepiej pamiętany i w dalszym ciągu popularny. Lata sześćdziesiąte ubiegłego stulecia to czas, kiedy w Liverpoolu uformował się nurt muzyczny nazwany Merseybeat, którego prekursorami był właśnie zespół The Beatles. Na fali ich popularności Liverpool powitał na swojej scenie muzycznej takie formacje jak Gerry & the Pacemakers czyli autorzy hitu „You’ll Never Walk Alone”, który stał się oficjalnym hymnem kibiców klubu piłkarskiego Liverpool FC. Poza tym wśród przedstawicieli stylu Merseybeat mamy jeszcze między innymi The Fourmost, piosenkarza Billy’ego J. Kramera, The Remo Four, The Searchers, The Big Three i wiele innych. Naturalnie historia muzyki wywodzących się z Liverpoolu artystów nie kończy się na latach sześćdziesiątych. W latach siedemdziesiątych karierę zaczynał związany z Liverpoolem Elvis Costello, ponadto wtedy działał również zespół The Real Thing, ze swoim największym hitem „You To Me Are Everything”. Lata 80-te XX w. to wokalista Black i jego hit „Wonderful Life” znany polskim widzom przede wszystkim z programu Bliżej świata oraz grupa Frankie Goes to Hollywood, która wypromowała takie utwory jak „Two Tribes”, „Welcome To The Pleasuredome” czy chyba najbardziej znany „Relax”. Inne sławy tego okresu to grupa Dead or Alive z piosenką „You Spin Me Round (Like a Record)”, której temat znany jest także ze ścieżki dźwiękowej do filmu „Kac Vegas”, pojawiający się w utworze Flo rida, „Right Round”. W ostatniej dekadzie XX wieku Liverpool powitał takie formacje jak Apollo 440 („Ain’t Talkin’ ‚Bout Dub”, „Stop the Rock”), reprezentanci britpopu czyli Cast i The Real People, a także Space („Neighbourhood”) z gatunku indie rock. Warto też wspomnieć girlsband Atomic Kitten (trzy numery 1 na brytyjskiej liście przebojów: „Whole Again”, cover „Eternal Flame” oraz przeróbka „The Tide Is High – Get The Feeling”). Artyści muzyczni wywodzący się z Liverpoolu, którzy są aktualnie aktywni na scenie muzycznej to przykładowo wokalistka Kathryn Williams oraz zespół Hot Club de Paris. Nie zaszkodzi też nadmienić, że w Liverpoolu działa najstarsza w Wielkiej Brytanii orkiestra symfoniczna –  Royal Liverpool Philharmonic Orchestra oraz, że miasto ustanowiło rekord Guinnessa w kategorii liczby pochodzących stąd artystów, których piosenka znalazła się na szczycie listy przebojów i dlatego Liverpool bywa nazywany stolicą popu.

Kultura i zabytki Liverpoolu 

Liverpool poważnie podchodzi do swojej promocji jako ośrodka kultury – w 2008 roku uzyskał tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Poza tym władze stawiają na stare zabudowania portowe jako główną atrakcję turystyczną miasta, no może oprócz klubu The Cavern, gdzie zaczynali grać Beatlesi. Nabrzeże portu w Liverpoolu zostało w 2004 roku wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Warto też wspomnieć o architekturze miasta – prężnie funkcjonujące firmy transportowe i spedycyjne, agencje ubezpieczeniowe i banki budowały tu swoje siedziby, cechujące się przepychem i dbałością o formę. Najbardziej słynne zabudowania Liverpoolu, w tym także ratusz oraz budynek Banku Anglii, rozciągają się wzdłuż następujących ulic: Castle Street, Dale Street oraz Old Hall Street i także stanowią zabytki z listy Światowego Dziedzictwa. Są to świetne przykłady XVIII-wiecznej architektury gregoriańskiej o bogatych zdobieniach oraz budowli neoklasycystycznych (to już ulica William Brown Street) i modernistycznych powstałych w XIX wieku. Więcej o historii miasta można dowiedzieć się odwiedzając zlokalizowane tu muzea – Muzeum Liverpoolu, Muzeum Morskie, galerię sztuki Walker Art Gallery i wiele innych.

ZOBACZ RÓWNIEŻ