Liverpool – drugie miasto Brytyjskiej Korony?

Portowy Liverpool na pewno jest jednym z ważniejszych ośrodków miejskich w Wielkiej Brytanii. Blisko pół miliona mieszkańców, razem z przedmieściami prawie milion. Ważny ośrodek handlu, kultury, w tym szczególnie dzięki zespołowi The Beatles oraz centrum sportu, co z kolei zawdzięcza jednej z najbardziej utytułowanych drużyn piłkarskich, Liverpool FC. Swego czasu miasto to nosiło niekwestionowane miano drugiej metropolii tego kraju. Jak jest obecnie? Czy czasy świetności Liverpoolu odeszły z zapomnienie? A może jednak Liverpool ciągle ma Brytyjczykom i światu wiele do zaoferowania?

Liverpool – od wsi rybackiej do drugiego miasta Korony 

Miasto Liverpool pojawiło się na mapie Europy na początku XIII wieku, w roku 1207, choć pierwsze sadyby ludzkie w tym rejonie nad rzeką Mersey założone zostały już w I wieku naszej ery. Początkowo z portu tego korzystało głównie angielskie wojsko, wykorzystując kursujące stąd promy, aby wysyłać z Liverpoolu swoich żołnierzy do Irlandii. Poza tym była to generalnie niewielka osada rybacka (liczba mieszkańców oscylowała wokół kilkuset, maksymalnie tysiąca osób), gdzie powoli, już w Średniowieczu rozwijał się także handel morski obejmujący Europę oraz Irlandię. Na prawdziwy rozkwit Liverpool musiał poczekać aż do wieku XVII, kiedy miasto zyskało większą swobodę administracyjną – stało się osobną parafią oraz kiedy do liverpoolskiego portu przybył pierwszy zamorski ładunek z Ameryki Północnej (1648 rok). Wtedy to właśnie rozpoczęła się niezwykła kariera Liverpoolu jako drugiej metropolii Wielkiej Brytanii.

Portowa potęga 

Liverpool jako miasto nadmorskie rozwijał się przede wszystkim jako ważny port handlowy i przeładunkowy, obsługujący pozostałe brytyjskie wyspy. Szczególnie szybki rozwój miasto odnotowało w XVIII wieku wraz z postępującą kolonizacją nowych ziem, w tym Indii Zachodnich. Niechlubną kartą w historii Liverpoolu jest znaczenie, jakie port ten odgrywał dla handlu niewolnikami w rejonie Oceanu Atlantyckiego. Szacuje się, że w XIX wieku około 40% światowej wymiany handlowej miała miejsce właśnie na nabrzeżu portu w Liverpoolu. Również i w tym mieście wybudowano w 1715 r. pierwszy mokry dok na Wyspach (Old Dock, obecnie osuszony i udostępniony zwiedzającym), dzięki czemu statki (nawet do 100 naraz) mogły wyładowywać i załadowywać towar w liverpoolskim porcie w sposób ciągły, bez względu na przypływy i odpływy. To właśnie ta innowacyjna konstrukcja spowodowała, że miasto wyprzedziło swoich innych konkurentów jak Bristol i Chester w wyścigu o miano największego ośrodka handlu morskiego w Zjednoczonym Królestwie, a nawet przynosiło skarbowi państwa więcej dochodów niż obroty handlowe samej stolicy. Podstawowe towary przywożone do Liverpoolu stanowił cukier, tytoń i bawełna, przeznaczona dla zakładów tekstylnych ulokowanych w Manchesterze i Lancashire. W XIX wieku port w Liverpoolu mógł pochwalić się już całym systemem mokrych i suchych doków (w tym Albert Dock, który utracił swoje znaczenie wraz z pojawieniem się statków parowych), dzięki którym Liverpool utrwalił swoją pozycję lidera.

Zniszczenia II Wojny Światowej 

Jako ważny strategicznie port, otwierający Wielkiej Brytanii drogę na Atlantyk oraz umożliwiający łączność ze Stanami Zjednoczonymi, Liverpool stał się obiektem nalotów Luftwaffe w trakcie działań wojennych drugiej wojny światowej (Liverpool Blitz od sierpnia 1940 do stycznia 1942 roku). Szacuje się, że przez porty u ujścia rzeki Mersey przechodziło około 90% środków, materiałów i zapasów potrzebnych do prowadzenia wojny, stacjonowały tu też okręty wojenne, biorące udział w Bitwie o Atlantyk. Ogółem Liverpool przeszedł około osiemdziesięciu bombardowań, które były szczególnie dotkliwe wiosną 1941 roku, powodując czasowe unieruchomienie portu. Spowodowało to znaczne zniszczenia zabudowań miejskich, choć szczęśliwie niezbyt duże ofiary w ludziach (według różnych źródeł od około 2500 do 4000 zabitych). Po wojnie miasto wprawdzie odbudowano, ale Liverpool powoli tracił swoją szczególną pozycję w Zjednoczonym Królestwie – spadło zatrudnienie w przemyśle wytwórczym oraz w sektorze portowym, a co za tym idzie zmalała liczba mieszkańców, emigrujących do innych miast za pracą.

Liverpool obecnie – presja konkurencji 

Nie ulega wątpliwości, że aktualne znaczenie ekonomiczne i kulturalne Liverpoolu znacznie osłabło, choć w dalszym ciągu miasto to pozostaje czwartą największą metropolią Wielkiej Brytanii. Dzisiaj jednak, jak wynika z badania opinii publicznej przeprowadzonego w 2007, status drugiego ośrodka miejskiego Zjednoczonego Królestwa przypada raczej w udziale Manchesterowi (stąd też być może spore antagonizmy pomiędzy kibicami Liverpool FC a Manchester United). Pozostałe miasta pretendujące do tego zaszczytnego tytułu to Birmingham, które to miasto jest w zasadzie kandydatem najsilniejszym z uwagi chociażby na liczbę ludności, a także szkockie Glasgow (najgęściej zaludnione miasto w Szkocji), Edinburgh (przyciągający obecnie najwięcej turystów po Londynie) czy wcześniej także irlandzki Dublin, kiedy jeszcze Irlandia w całości należała do Imperium Brytyjskiego. W dalszym ciągu jednak Liverpool to spora atrakcja turystyczna dla odwiedzających brytyjskie wyspy obcokrajowców w dużym stopniu związana z popularnością zespołu The Beatles. Turystów przyciągają także zabudowania portowe, które zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Fani piłki nożnej z radością obejrzą zapewne mecz któregoś z liverpoolskich klubów – wspomnianego już Liverpool FC lub Evertonu.

ZOBACZ RÓWNIEŻ